Kliker (Clicker) Anahtarlık Nedir, Nasıl Çalışır?

Kliker anahtarlık, basıldığında belirgin bir "tık" sesi ve hissi veren, anahtarlığa ya da çantaya takılan küçük bir nesnedir. Adı İngilizcedeki "clicker", yani tık sesi çıkaran alet sözcüğünden gelir. Çoğunun içinde ya klavyelerde kullanılan türden küçük bir mekanik anahtar (switch) ya da basınca yerinden oynayıp geri dönen esnek bir parça bulunur. Ekmek dilimi, bisküvi, mantar, klavye tuşu gibi eğlenceli biçimlerde yapılır ve elde oyalanmak için kullanılır.

Kliker ne demek?

"Kliker" Türkçeye İngilizceden geçmiş bir sözcük; İngilizcede "clicker" diye yazılır. Vikipedi'nin tanımıyla clicker, genellikle kullanıcının bilerek çalıştırdığı, tık sesi çıkaran her türlü alettir. Klasik clicker, bir kutunun içinde hafifçe gerilmiş ince bir metal ya da plastik parçadan oluşur: bir ucuna bastığında parça yerinden fırlar, bıraktığında geri döner ve her seferinde keskin bir tık sesi çıkar (Vikipedi, Clicker).

Yani "kliker" ve "clicker" aynı şeyin iki yazımı.

Clicker eğitimi ile aynı şey mi?

Değil, ama akraba. Köpek eğitiminde kullanılan "clicker eğitimi", istenen davranışı tam anında bir tık sesiyle işaretleyip ardından ödül veren bir yöntemdir. Vikipedi'ye göre yöntemin adı, eğitmenlerin kullandığı ve çocuk oyuncağından uyarlanmış küçük metal bir tıkırtı aletinden gelir (Vikipedi, Clicker training). Yani mekanizma aynı; köpek eğitiminde bir işaret aracı, anahtarlıkta ise keyif için tıklatılan bir obje.

Kliker anahtarlık nasıl çalışır?

İki ana tür var.

Mekanik switch'li klikerler

Bunların içinde, mekanik klavyelerde her tuşun altında bulunan türden bir anahtar vardır. Vikipedi'nin anlatımıyla bu tür bir anahtar genellikle bir gövde, bir yay ve bir kızaktan oluşur; bazı modellerde ayrıca tık sesi ya da basma hissi veren ek bir parça bulunur (Vikipedi, Keyboard technology). Bastığında kızak aşağı iner, yay sıkışır; bıraktığında yay onu yukarı iter. Klavyede bu hareket bir elektrik devresini kapatır; anahtarlıkta ise devre yok, geriye sadece his ve ses kalıyor.

Mekanik klavye tuşu biçimindeki klikerler bu yüzden klavye meraklılarına hitap eder: parmağının altında klavyedeki tuşun aynısını hisseder. Bizim ekmek dilimi kliker anahtarlığımızda da gövdenin içinde mavi renkli bir switch var; mini klavye klikerimiz ise avuç içine sığan bir klavye biçiminde.

Mekanizmalı (açılıp kapanan ya da basmalı) klikerler

Bazı klikerlerde switch yerine gövdenin kendisi hareket eder: iki parça birbirine geçer, açılıp kapanır ya da bir düğme basıldığında esneyip geri gelir. Bisküvi şeklindeki büyük klikerimiz bu türden: açılıp kapanan mekanizması elde oyalanmak için tasarlandı. Basmalı piksel kalp anahtarlığımız da switch yerine basmalı bir mekanizmayla tıklar.

Kliker anahtarlık çeşitleri

• Klavye tuşu klikerler: Tek bir tuş ya da birkaç tuşlu mini klavye biçiminde.
• Yiyecek biçimli klikerler: Ekmek dilimi, bisküvi, cupcake, peynir gibi. Mizahi ve göze çarpan tasarımlar.
• Doğa ve karakter klikerleri: Mantar, piksel karakterler, kalpler.
• Masa klikerleri: Anahtarlık değil, masada duran biraz daha büyük modeller.

Hepsini bir arada kliker ve fidget koleksiyonunda görebilirsin.

Kliker anahtarlık seçerken nelere bakmalı?

Ses seviyesi

Kliker anahtarlıklar tasarım gereği ses çıkarır. Sen bastıkça çevrendekiler de duyar. Kütüphane, sınıf ya da sessiz bir ofiste kullanacaksan bunu hesaba kat.

Boyut ve ağırlık

Anahtar demetine takılacak bir kliker için küçük ve hafif olanı seç; büyük modeller çantada daha rahat durur. Büyük bir kliker cebe sığmayabilir ama elde tutması daha keyiflidir.

Takma yeri

Kliker anahtarlıklar genellikle bir halka ya da zincirle gelir. Anahtar demetinde diğer anahtarlarla sürtünmesini istemiyorsan çantanın fermuarına ya da askısına takmak, hem yüzeyini korur hem de daha kolay ulaşmanı sağlar. Halkayı kolayca açmanın yollarını anahtarlık nasıl takılır yazısında anlattık.

Kimin için?

• Klavye meraklısına: Klavye tuşu ya da mini klavye kliker.
• Mizah seven bir arkadaşa: Ekmek dilimi ya da bisküvi.
• Çocuklara: Sevimli biçimli olanlar; ama küçük parçalı bir nesneyi küçük çocukların ağzına götürebileceği yerde bırakma.

Kliker anahtarlık hediye olarak

Kliker anahtarlıklar, küçük ve kişiye göre seçilebilen hediyeler arasında pratik bir seçenek. Birkaç kullanım fikri:

• Paket süsü: Büyük bir hediyenin kurdelesine bağlanan bir kliker, paketi açmadan önce küçük bir sürpriz olur.
• Çekiliş hediyesi: Bütçe sınırı dar olan isim çekilişlerinde, alıcıyı iyi tanımasan da gülümseten bir seçenek.
• Eşleşen set: Arkadaş grubunda herkese aynı serinin farklı bir parçası (farklı renk mantarlar ya da farklı yiyecek biçimleri) vermek, anahtarlıkları bir tür grup işaretine çevirir.
• Masa başı arkadaşı: Gün boyu bilgisayar başında çalışan biri için, klavyesinin yanında duracak bir klavye tuşu kliker.

Hediye ederken kısa bir not eklemek, bu küçük nesneyi kişisel kılar: neden o biçimi seçtiğini bir cümleyle yazman yeter.

Kliker anahtarlık bakımı

• Toz ve kir: Switch'li modellerde gövdeyle switch arasına toz girebilir. Kuru, yumuşak bir fırça ya da kulak temizleme çubuğuyla temizle.
• Su: Klikeri suya batırma; içindeki metal yay ve kontaklar ıslanmayı sevmez. Gövdeyi hafif nemli bir bezle silmek yeterli.
• Isı: PLA'dan basılmış bir gövde, yaz günü güneş altındaki bir arabanın torpidosunda yumuşayıp şekil değiştirebilir. PLA'nın camsı geçiş sıcaklığı, yani yumuşamaya başladığı eşik, yaklaşık 60 °C (MM Science Journal, 2021). Anahtarını sıcak araçta bırakma alışkanlığın varsa klikeri ayrı tut.

Kliker ile fidget arasındaki fark ne?

Kliker, fidget oyuncakların bir alt türüdür. Fidget daha geniş bir kavram: spinner, stres topu, fidget küp ve pop-it de bu gruba girer. Klikeri ayıran, sesi ve tek bir hareketin (bas ve bırak) verdiği netliktir. Fidget oyuncakların ne olduğunu ve odaklanmaya etkisi hakkında araştırmaların ne dediğini fidget oyuncak nedir yazımızda ayrıntılı anlattık.

Atölyeden

Kliker anahtarlıklarımızı Antalya'daki atölyemizde 3D yazıcıyla basıyoruz; switch'li modellerde switch, basılan gövdenin içine yerleştiriliyor. El yapımı üretim olduğu için aynı modelin iki parçası arasında küçük renk ve doku farkları olabilir.